خودنمايي زنانه ...

ماجرا از آنجا شروع مي‌شود كه سردار رادان، فرمانده نيروي انتظامي تهران بزرگ در صحبت‌هاي خود در بحث برخورد با «بدپوششي زمستاني»، پوشيدن چكمه را يكي از مصاديق تبرج و خودنمايي و جلوه‌گري زنانه اعلام كرد. سردار رادان با اين نظريه احتمالاً خواسته بگويد كه اگر كسي چكمه – حالا چرمي يا غيرچرمي- پوشيد و شلوار خود را درون آن قرار داد قصد تبرج يا خودنمايي داشته است و بايستي با آن برخورد شود.

نگارنده اين سطور را مي‌پندارد – كه احتمالاً درست مي‌پندارد- به كنش‌هاي اجتماعي از سه منظر مي‌توان نگريست؛ دين، قانون و اخلاق. نكته جالب آن‌كه در بسياري از موارد هر سه نگرش به يك نظريه مشترك ختم نمي‌شود.

به عنوان مثال در بحث دروغ بايد گفت كه دين اين عمل را نكوهش كرده و درغگو يك گناهكار است، اخلاق و جامعه نيز دروغ را نهي كرده و دروغگو را از خوبان خود نمي‌دانند، اما آيا قانون نيز با مقوله دروغ سر ناسازگاري دارد؟ آيا تاكنون كسي به جرم دروغگويي دستگير شده است و در كل بايستي پرسيد آيا دروغ جرم است؟

مثال ديگري نيز مي‌توان براي تشريح بحث مفيد واقع شود. كلمات آشنا و معروف معتاد و اعتياد را از اين سه دريچه مي‌نگريم. معتاد از نظر قانون يك مجرم محسوب مي‌شود. حال آن‌كه جمله معروف معتاد يك بيمار است نه يك مجرم. هنوز مصوبه‌اي قانوني براي خود نيافته است و روزانه شاهد دستگيري تعداد بيشماري معتاد در سطح كشور هستيم. اخلاق و و جامعه نيز ميانه خوبي با اعتياد ندارند و معتاد همواره از سوي جامعه و مردم طرد شده است.

اما آياد در احاديث و روايات ديني نمونه اي مبني بر گناه بودن مصرف مواد مخدر يافت مي‌شود هرچند كه انجام عملي كه به بدن آسيب وارد كند گناه ذكر شده اما هنوز مباحثي كه در خصوص استفاده از مشروبات الكلي مطرح شده است – به دليل زايل كردن عقل- در مقوله ترياك و ساير مواد مخدر به كار رفته است. به هر شكل اعتياد يك جرم قانوني و عمل ناپسند اخلاقي است اما گناه نيست.

با اين توضيحات به مبحث موردنظر برمي‌گرديم؛ چكمه‌هاي چرمي و خودنمايي‌هاي زنانه! اگر به چكمه‌هاي زمستاني و زنانه‌اي كه مورد نكوهش و برخورد سردار رادان و ياران و همكارانش در سطح كشور قرار گرفته است نيز به مانند مثال‌هاي ذكر شده – دروغ و اعتياد- بپردازيم به نكات جالبي دست خواهيم يافت.

آيا پوشيدن چكمه چرمين ساقه‌ بلند يا نيمه بلند جرم است؟ در كجاي قانون چنين موضوعي آمده است؟ و اگر اين جرم است اين آلت جرم چرا توليد مي شود و در انواع و اقسام و اماكن مختلف به راحتي در بازار عرضه مي‌شود؟ آيا اگر ترياك و هرويين را نيز در رنگ‌ها! و انواع و بسته‌بندي‌هاي مختلف پشت ويترين مغازه‌هاي شيك و پاساژهاي پر زرق و برق بفروشند همين واكنش را از سوي پليس كشور شاهد خواهيم بود؟!!! هرچند كه بايستي در اينجا اين موضوع را يادآور شد كه نيروي انتظامي در كشور ما تنها دستگاهي مجري است و به عنوان ضابطين قوه قضاييه وظيفه اجراي قوانين در جامعه را به عهده دارد و اين امر كه فرمانده نيروي انتظامي تهران بزرگ تفسير و تشريحي را از قوانين ارايه كند و پوشيدن چكمه توسط زنان و دختران ايراني را جزو مصاديق تبرج قلمداد كند جاي تامل بيشتري دارد، چراكه عمدتاً اين تفسيرها و تشخيص‌ها در بعد ديني به عهده روحانيون و فقها، در بحث قانوني به تصميم مجلس شوراي اسلامي و همين‌طور شوراي فرهنگ عمومي و از منظر اجتماعي نيز در محدوده خانواده‌ها تعريف شده است.

خلاصه بحث اين‌كه در قانون استفاده از چكمه ساق بلند و حتا نيمه بلند نه به عنوان يك جرم و نه خلاف آن تعريف نشده است، برداشت و تفسير تبرج و خودنمايي نيز نه در حيطه اختيارات و وظايف نيروي انتظامي است و نه تاكنون از سوي مراجع به شكل عام و يا خاص اعلام شده است. از منظر اجتماعي و اخلاقي نيز بايستي براي استقلال و انديشه خانواده‌هاي ايراني ارزشي و احترام قايل شد و استفاده و يا عدم استفاده از آن را به خود آنان سپرد.

اما نكته ظريف و جالب ديگري كه مي‌توان در اين مقال به آن پرداخت اين است كه در تمام دنيا پليس جانب زنان را دارد تا آنجا كه حتا اگر زني روسپي باشد نمي‌گويند كرم از خود درخت است، بلكه با مردم مزاحم برخورد مي‌شود. اما متاسفانه در بسياري از موارد از جمله طرح‌هاي مختلف نيروي انتظامي اعم از برقراري امنيت اجتماعي نوك پيكان به سمت زنان و دختران نشانه رفته است. حال آن‌كه در اين ميان كسي به اين نمي‌انديشد كه در جامعه جوان ما و در بين زنان و دختران جوان ما جاذبه‌هايي بايد وجود داشته باشد و وجود دارد. اگر چنين نبود اين دلباختگي‌ها و اين شيفتگي‌ها به وجود نمي‌آمد. حال آن‌كه اين مباحث در سريال‌ها و فيلم‌هاي تلويزيوني و سينمايي نيز به وفور يافت شده و آدم‌ها چپ و راست عاشق يكديگر مي‌شوند، بگذريم از اين‌كه معمولاً در پايان نيز با همديگر ازدواج مي‌كنند و يا براي آن‌كه مشكلي پيش نيايد يكي از آنها مي‌ميرد!

ذكر اين نكته را هم لازم و ضروري مي‌‌دانم كه موضوع اين مبحث مخالفت با امنيت اخلاقي و اجتماعي نيست. چه كسي است كه با امنيت مخالف باشد؟ بحث اصلي اين است كه اولاً از منظر ديني فقها چنين نظري نداشته باشد. دوماً حتا اگر نهاد تبرج هم باشد وظيفه نيروي انتظامي تنها برخورد با بدحجابي يا بي‌حجابي است و نه تبرج. در قانون نيز تنها بدحجابي و بي‌حجابي آمده است و مابقي را بايد به عهده فقها گذاشت و خانواده‌ها.

يادآوري اين مبحث نيز شايد بتواند براي رسيدن به نقطه نظرهاي مشترك ياري‌مان رساند كه حداكثر حجاب با تعاليم ديني و اخلاقي به دست مي‌آيد و نه پليس. چراكه آن‌كه بخواهد تبرج كند بدون چكمه هم مي‌كند. شايد آنان روزي عينك را مد كردند، آن‌وقت مي‌شود عينك را ممنوع كرد؟ واقعيت اين است كه اگر امروزه يكي از علماي دين كه 200 سال قبل فوت كرده است سر از خاك بردارد باور نمي كند كه اين جامعه اسلامي است! چراكه به هر صورت زنان و مردان در جامعه بسيار بيشتر از 200 سال قبل با هم مراوده دارند به شكلي كه برخي از زنان آن‌قدر كه در بيرون از خانه به‌سر مي‌برند در خانه نيستند. اين اقتضاي زندگي امروزي است كه اتفاقاً افتخار اسلام، تشيع و انقلاب اسلامي است كه چهره‌اي متفاوت از زن ارايه دهد. زني كه نه مثل دختران عصر جاهليت زنده به گور شوند و نه مانند زنان در غرب به شكل عروسك درآيند براي آرامش مرد بچه‌هاي غربي!

زني سنتي مطبخي بود و زن مدرن عروسك، اما زني كه با انديشه دكتر شريعتي ترسيم شد و به تاييد حضرت امام رسيد وارد اجتماع شد بدون آن‌كه مطبخي باشد يا عروسك. بحث بر سر چكمه و روسري يك وجبي و مانتو كوتاه و بلند و تنگ و... نيست. حضور اجتماعي زن ايراني و مسلمانان يك اصل پذيرفته شده است. در اين ميان ممكن است تبرج‌هايي هم صورت بگيرد كه دو حالت دارد: يا فراگير و غالب است كه بايستي از ديدگاه‌هاي جامعه‌شناسي و ديني مورد ارزيابي و درمان قرار گيرد و يا انگشت‌شمار و معدود است كه اعلان عموم و اجراي طرح نمي‌خواهد.

به عقيده نگارنده مادامي مي‌توانيم از موفقيت‌آميز بودن طرح‌هاي اجتماعي و انتظامي و حتا اجراي سياست‌هاي كلان آموزشي و پرورشي سخن به ميان آوريم كه اجراي قانون و حفظ حجاب منوط به حضور پليسي و يا يك ناظر نباشد. جوان ايراني، اعم از پسر يا دختر، زن يا مرد، بايد به درجه‌اي از باور و عقيده برسند كه «عالم را محضر خدا ببينند و در محضر خدا معصيت نكنند» جامعه‌اي بايد ساخت كه مردمان آن گناه نكنند چون خدا دارد مي‌بيند، نه آن‌كه پليس جريمه مي‌كند.